Electronic Basic ( 1 - 8 ) Resistor Series and Parallel

Resistor များကိုအသုံးပြုလိုသည့်အခါ လိုအပ်သောခုခံမှု့ အုမ်းတန်ဖိုးသာမက ယင်း၏ ပါဝါခံနိုင်မှု့ သတ်မှတ်ချက် နှင့် လည်း ကိုက်ညီရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့မှသာ အပူရှိန် တိုးမလာပဲ ကြာရှည်ခံနိုင်မှာဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ Resistor များသည် ခံနိုင်သော ပါဝါထက်ပိုမိုလာက အပူ ထုတ်လွှတ်မှု့ များလာပြီး အဆုံးတွင် ပျက်စီးသွားနိုင်ပေသည်။ သာမန်အားဖြင့် ကိုယ်ထည် ပိုကြီးသော ရီစစ္စတာများသည် ပါဝါကို ပိုခံနိုင်ကြသည်။ ဥပမာ 1 W ရီစစ္စတာတလုံးသည် 500 V ခံနိုင်ပြီး 1/4 W သည် 250 V ခန့် 1/8 W သည် 150 V အသီးသီးခံနိုင်ကြသည်။

Resistor ကို Serial ဆက်သည့်အခါ Ohm တန်ဖိုးသည် ရီစစ္စတာများ၏ ပေါင်းခြင်းအတိုင်း တိုးတိုးလာလိမ့်မည် ဥပမာ 20k 1 W ရှိသော ရီစစ္စတာတလုံးကို Serial ဆက်လိုက်လျှင် Ohm တန်ဖိုးသည်။ 40k 1W ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။ သို့သော် Watt တန်ဖိုးမှာမူ မည်မျှဆက်ဆက် တိုးလာခြင်းမရှိပေ ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်းမှာ တခုတည်းဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည် ။

Resistor များတန်းဆက်ခြင်း နှင့် ပြိုင်ဆက်ခြင်း

Resistor များကို ခုခံမှု့တန်ဖိုးနှင့် ပါဝါများကို အပြောင်းအလဲလိုသည့်အခါ Serial, Parallel နှစ်မျိုးဖြင့် တပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် မိမိအလိုရှိရာကိုတွက်ချက်ရယူနိုင်သည်။

Resistor Series ဆက်ခြင်း

Rt = R1 + R2 + R3 + etc …

Parallel ဆက်ခြင်း

1/Rt = 1/ R1+ 1/ R2+ 1/ R3 + etc …

Resistor များကို Parallel ဆက်သည့်အခါ Ohm တန်ဖိုးသည် လျော့လျော့ လာပေသော်လည်း Watt မှာ မူပေါင်းခြင်း အတိုင်းတိုး လာပေသည်။ ဥပမာ 20k 1W ရီစစ္စတာကို Parallel ဆက်ခြင်းဖြင့် 10k 2W ကိုရရှိလာပေမည်။

Resistor Series and Parallel ပုံသေနည်း နှင့် Schematic Diagram အားတွေ့ရစဉ်။

Electronic Basic ( 1 - 7 ) 5 Band Resistor Color Code

၅ ရောင်အရစ်ပါ Resistor အရောင်ဖတ်နည်းကျတော့ အရောင်တရစ်ပိုပါလာတာလေးပါပဲ။ ၄ ရောင်ကိုဖတ်တတ်ရင် ၅ ရောင်ကမခက်ပါဘူး ပိုမိုတိကျတဲ့ Ohm တန်ဖိုးကို အလိုရှိတဲ့အခါ ၅ ရောင်ကိုအသုံးပြုကြပါသည်။ ပထမအရစ် ဒုတိယအရစ် တတိယအရစ်သည်၊ ယခင်တန်ဖိုးအတိုင်းမပြောင်းလဲချေ ၊ စတုတ္ထအရစ်မှ သာမြှောက်ဖော်ကိန်းဖြစ်လာပေသည်။ ယင်းမြှောက် ဖော်ကိန်းတန်ဖိုးသည် ၊ ယခင်အရောင်များအတိုင်းမပြောင်းလဲပေ။ ပဉ္စမအရောင်၏ လွဲမှားမှု့ တန်ဖိုးသာပြောင်းလဲလာပါသည်။

၅ ရောင်အရစ် Resistor များအား ပုံထဲတွင် မြင်တွေ့ရစဉ်။ Tolerance လွဲမှားမှု့တန်ဖိုး အရောင်သည် အခြား Resistance တန်ဖိုးများ နှင့် ပူးကပ်နေခြင်းမရှိပဲ ၊ နေရာ နည်းနည်းဝေးနေသည်ကို သတိထားမိနိုင်မှာပါ။ သီးခြားစီ ဝေးကွာနေသော အရောင်သည် လွဲမှားမှု့ တန်ဖိုး အရောင် ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းအရောင်းအရစ်အား ညာဘက်တွင်ထားပြီး Resistor တန်ဖိုးအား ဘယ်ခြမ်းမှနေ၍ ညာခြမ်း သို့ တန်ဖိုးဖတ်ပေးရမှာဖြစ်ပါသည်။

ညို - 1%

နီ- 2 %

စိမ်း - 0.5 %

ပြာ - 0.25 %

ခရမ်း - 0.1 %

                အထက်ပါ လွဲ့မှားမှု့တန်ဖိုးများ ကွာခြားမှု့အလွန်သေးငယ်သောကြောင့် အလွန်အရေးကြီးသော Electronic Device ပါတ်လမ်း များတွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုကြပါသည်။ ၄ ရောင်အရစ် တန်ဖိုးကို ဖတ်တတ်ပြီးဖြစ်ပါက ။ ဖတ်နည်းမှာ များစွာမခက်ခဲတော့ပါ။

အရောင် ၄ ရစ်ပါ Resistor နှင့် အရောင် ၅ ရစ်ပါ တန်ဖိုးဖတ်ရန် ဇယားကွက် အားမြင်တွေ့ရစဉ်။

Electronic Basic ( 1 - 6 ) Variable Resistor

တခါတရံ အုမ်း တန်ဖိုးကို အသေမဟုတ်ပဲ ပြောင်းလဲလိုသောအခါ Variable Resistor ကိုအသုံးပြုကြပါသည်။ Variable Resistor သည် လှည့်နိုင်သော လက်ကိုင်ဖု ပါဝင်၍ ဘယ်ဘက်အဆုံးထိ ချထားလျှင် 0 Ω ဖြစ်ပြီး ၊ ညာဘက်သို့ အပြည့်လှည့် ထားလျှင် Variable Resistor ပစ္စည်း၏ သတ်မှတ်တန်ဖိုး အတိုင်း ရှိပါမည်။   Variable Resistor များတွင် A B C ဟူ၍ အမျိုးအစား သုံးမျိုးရှိပေသည်။ A Type သည် အသံချဲ့စက် Master Volume ကဲ့သို့ နေရာတွင် Master Volume Control သဘောမျိုး တပ်ဆင်အသုံးချသည်။ B Type သည်  ဈေးကွက်ထဲတွင် အပေါများဆုံး တွေ့ရသောပစ္စည်းဖြစ်ပြီး နေရာတကာတွင် အလွယ်တကူ တပ်ဆင်နိုင်ကြပါသည်။ C Type သည် Power Supply Voltage Adjustable အဖြစ်သုံးကြသည်။ C အမျိုးအစားကို ဈေးကွက်ထဲတွင် ရှားပါးပြီး သိပ်တွေ့ရခြင်း မရှိပဲ A Type နှင့် B Type အမျိုးအစားသာ ရှိပေသည်။ ခြေထောက် ၃ ချောင်းပါဝင်ပြီး အလည်ခြေထောက်နှင့် ဘေးနှစ်ဘက် ၂ ချောင်းအနက် သင့်တော်ရာ ခြေထောက် တချောင်းကို ဆက်သွယ်ပြီး အသုံးပြုရမှာဖြစ်ပါသည်။

Variable Resistor များအား အခြေအနေ ပေါ်မူတည်ပြီး ခြေထောက် ၃ ချောင်းလုံး အသုံးပြုနိုင်သည့် အခြေအနေရှိနိုင်သလို၊ ခြေထောက် ၂ ချောင်းတည်း အသုံးပြုသည့် အခြေအနေလည်း ရှိနိုင်ပါသေးသည်။ ထိုအကြောင်းအရာများကို Circuit Applications အခန်းများတွင် အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ရှင်းပြထားမှာ ဖြစ်ပါသည်။

A Type Variable Resistor 

A Type Variable Resistor သည် အခြား ၂ မျိုး နှင့် လုပ်ဆောင်ချက် ကွာခြားပေသည်။ ထူးခြားချက်မှာ ဘယ်ဆုံးမှနေ၍ တဖြည်းဖြည်းချင်း လှည့်ပေးလာပါက အုမ်း တန်ဖိုးသည် လွန်စွာ စိတ်စိတ်လေး ပြောင်းလဲလာခြင်းကို မြင်တွေ့ရမှာပါ။ လှည့်ရန် နေရာ ၇၅% ရောက်သည့် တိုင်အောင် တန်ဖိုး သိပ်မတက်သေးကြောင်း တွေ့ရမှာပါ။ ၇၅% ကျော်သောအခါမှ မူရင်းသတ်မှတ် အုမ်းတန်ဖိုးကို ချက်ခြင်း ပြောင်းလဲ သွားစေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အသံချဲ့စက် များ၏ Master Volume Control များတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြပါသည်။

A100k ဆိုသည့် အဓိပ္ပါယ်မှာ A Type 100k Ohm တန်ဖိုးဟု ဆိုလိုပါသည်။

Variable Resistor ၏ ပြင်ပ ပုံစံနှင့် အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ သဏ္ဉန် ကို မြင်တွေ့ ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။

B Type Variable Resistor 

B Type Variable Resistor သည် A Type နှင့် ကွာခြားမှု့မှာ လက်ကိုင်ဖု ကို လှည့်လာပေးသောအခါ မူရင်း သတ်မှတ် အုမ်း တန်ဖိုးကို ညီညီမျှမျှ တက်လာစေရန် စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ Variable Resistor ၏ လှည့်ရန်တန်ဖိုး ၅၀% နှုန်းလှည့်ပြီးချိန် တွင်သတ်မှတ်အုမ်း တန်ဖိုး၏ တဝက်တက်လာမှာဖြစ်ပါသည်။ ၎င်း ကိုဈေးကွက်ထဲမှာ ပေါပေါ များများ တွေ့ရမှာဖြစ်ပြီး အလွယ်တကူ ပင်တပ်ဆင်အသုံးပြုကြပါသည်။

B500k ဆိုသည့် အဓိပ္ပါယ်မှာ A Type 500k Ohm တန်ဖိုးဟု ဆိုလိုပါသည်။

ပုံထဲတွင် လက်ကိုင်ဖု တပ်ဆင်ထားသော Variable Resistor နှစ်လုံး ကို မြင်တွေ့ရမှာဖြစ်ပါသည်။ ဘယ်ခြမ်းမှ Variable Resistor သည် ဘယ်အဆုံးအထိ လှည့်ချထားသောကြောင့် 0 Ω ဖြစ်နေပါသည်။ ညာခြမ်းမှ Variable Resistor သည် ညာအဆုံးထိ လှည့်ထားသောကြောင့် သတ်မှတ် အုမ်းတန်ဖိုး၏ အမြင့်ဆုံးအနေအထားတွင် ရောက်နေမှာဖြစ်ပါသည် ။ 

Variable Resistor တန်ဖိုးမျိုးစုံကိုမြင်တွေ့ရစဉ်

Preset (Variable Resistor) ဟုခေါ်ဆိုနိုင်သော မျိုးပုံစံမတူသော Variable Resistor များကိုလည်းလေ့လာနိုင်မှာဖြစ်ပါသည်။

Preset (Variable Resistor) ဟုခေါ်ဆိုနိုင်သော မျိုးပုံစံမတူသော Variable Resistor များကိုလည်းလေ့လာနိုင်မှာဖြစ်ပါသည်။

Electronic Basic ( 1 - 5 ) Resistor BS 1837

Resistor အမျိုးအစား များတွင် ကိုယ်ထည်ပေါ်တွင် အရောင်ဖြင့် မဟုတ်ပဲ သင်္ကေတများဖြင့် ရေးသားဖော်ပြထားသော အမျိုးအစားများလည်းရှိကြပါသေးသည်။ ယင်းစနစ်ကို ဗြိတိသျှစနစ် BS 1852 ဟုခေါ်ဆိုကြပါသည်။ ယင်းစနစ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော Resistor များလေ့လာကြည့်ကြပါစို့။

5R6J = 5.6 Ω ± 5%

47KK = 47K Ω ± 10%

2K2K = 2.2K Ω ± 10%

2M2G = 2.2M Ω ± 2%

အထက်ပါ ဂဏန်းများသည် Ohm တန်ဖိုးဖော် ပြချက်များ ဖြစ်ကြပြီး နောက်ဆုံးမှ အက္ခရာ မှာ ပြောင်းလဲခြင်း တန်ဖိုးအတွတ် ဖြစ်ပြီး အလယ်ရှိ အက္ခရာမှာ မြှောက်ဖော်ကိန်း ဖြစ်သည့်အပြင် ဂဏန်း နှစ်ခုကြားတွင် ဝင်နေပါက ဒဿမအဖြစ် လည်း တာဝန်ယူကြပြီး မြှောက်ဖော်ကိန်းမှာ R, K, M ဟူ၍ သုံးမျိးသာ ရှိကြပေသည်။ မျက်စေ့ရှုပ်သွားပြီလား မိတ်ဆွေ ၊ အပေါ်မှ နမူနာ ဂဏန်းများကို ပြန်လည်လေ့လာ ကြည့်ကြပါစို့။

            ပုံထဲတွင်မြင်တွေ့ရသည့် 499K ဆိုသည်မှာ 499k Ω တန်ဖိုးကို BS 1852 စနစ်ဖြင့် တိုက်ရိုတ် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပြီး Tolerance ပြောင်းလဲခြင်း တန်ဖိုးကိုတော့ ပြဆိုထားခြင်း မရှိပေ။

                    အထက်မှာမြင်ရသည့် Resistor နှစ်လုံးကို လေ့လာကြည့်သောအခါ တလုံးသည် လေးရစ်အရောင် ဖတ်တန်ဖိုးဖြင့် ရေးသားထားသော Resistor ဖြစ်ပြီး တလုံးသည် BS 1852 စနစ်ဖြင့် ကိုယ်ထည်ပေါ် တိုက်ရိုတ် ရေးသား ထားသော Resistor ဖြစ်ပါသည် ။ ဆိုလိုသည်မှာ Resistance 10 Ω တန်ဖိုးရှိပြီး လွဲမှားမှု့တန်ဖိုး J = ± 5% ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

BS 1852 စနစ်ဖြင့် တန်ဖိုးရေးသားဖော်ပြထားသော Resistor များအား တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။

BS 1852 စနစ်အတွက် သင်္ကတများ ၏တန်ဖိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။

R = 1

K = 1000

M = 1000000

F 1%

G 2%

H 2.50%

J 5%

K 10%

M 20% ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားပေသည်

လျှပ်စစ်မိတ်ဆွေများအနေဖြင့်အောက်ပါတန်ဖိုးများကို အဖြေရှာကြည့်ကြပါ

1M2F =???

150RM =???

1K2J =???

            နောက်တွင်ပါဝင်လာသော J, K, M တန်ဖိုးများကို သိပ်စဉ်းစားဖို့မလိုပါဘူး။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာပြည်တွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်သော အမျိုးအစားများမျာ J တမျိုးသာဖြစ်ပါသည်။

Electronic Basic Course ပြင်ပ လက်တွေ့ သင်တန်း တခုတွင် ဆားကစ်များအကြောင်း ရှင်းပြနေသော Electronic Instructor ဆရာရဲ ။

            Circuit Tracing ဟုခေါ်သည့် ဆားကစ် လမ်းကြောင်း လိုက်သည့် ပညာရပ်ကို အသုံးပြု၍ အခြား သူတဦး ဖန်တီးထားသော ဆားကစ်အား Kicad PCB Design ဖြင့် Circuit Drawing ရေးဆွဲထားပုံကို မြင်ရမှာ ဖြစ်ပါသည်။

                    ယခုအခါ Resistor Color Code တန်ဖိုးဖတ်နိုင်သည့် ဖုန်း APK များစွာပေါ်နေပြီဖြစ်သည့် အတွက် အချို့မိတ်ဆွေတွေက အရောင်ဖတ်တန်ဖိုးအား ဖုန်းမှနေ၍ ဖတ်လည်းရနေခြင်းကြောင့် အရောင်ဖတ် သင်ခန်းစာအား ကျော်ပစ်သင့်ပြီဖြစ်ကြောင်း မကြာခဏ ဆွေးနွေးနေသည်ကို မြင်တွေ့ရပါသည်။ 

                            ဖုန်းဖြင့်ဖတ်ပါက အချိန်ကုန် သက်သာသည် အရောင် ဖတ်သင်ခန်းစာအားလည်း သင်ရန် မလိုဟု ဆွေးနွေးသူများ ရှိနေသလို ၊ အရောင် ဖတ်သင်ခန်းစာသည် မဖြစ်မနေ သင်ကြားသင့်သည်ဟု ပြန်လည် ညင်းခုန် နေသည့် မိတ်ဆွေများလည်း တွေ့ဘူးပါသည် ။ 

                   မိမိသည် Electronic သင်ခန်းစာများအား အင်တာနက် စာမျက်နှာအား အသုံးပြု၍ ၂၀၁၆ ကတည်းက စတင်မျှဝေနေသူ ဖြစ်ပါသည်။ အရောင်ဖတ် သင်ခန်းစာအား သင်ကြားရန် သင့်သည် သို့မဟုတ် ဖုန်းဖြင့် အရောင်ဖတ်သင့်သည် ဆိုသည့် အကြောင်းအရာ နှစ်ခုကြားမှာ မည်သည့်ဘက်မှ မညင်းပဲ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံလေးများကို မှီငြမ်းပြီး ဆွေးနွေးလိုပါသည်။ ဖုန်းသည် Resolution အလွန်းကောင်းပါသည်။ သို့သော် Resistor များပေါ်တွင် အရောင်များဖြင့် ပုံနှိပ်လိုက်သောအခါ အောက်ခံပစ္စည်း၏ အရောင်စုတ်ယူမှု့ကြောင့် အရောင် အနုအရင့် အပြောင်းအလဲ ရှိပါသည်။

               ထိုအခါတွင် ဖုန်းကို အားကိုးပြီး အရောင်ဖတ်တန်ဖိုး ရှာဖွေသော မိတ်ဆွေများသည် အခက်အခဲ အများကြီး နှင့် ကြုံတွေ့ရပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖုန်းမှ ပြသော အရောင် နှင့် တကယ့် Resistor ကိုယ်ထည်ပေါ်မှ အရောင်သည် မတူသောကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။ ဖုန်းအတွင်းတွင် ခရမ်းရောင်သည် ခရမ်းရောင် စစ်စစ်မြင်ရပါသည် ။

သို့သော် တကယ်ပြင်ပ Resistor တလုံး၏ ကိုယ်ထည်ပေါ်တွင်မူ ခရမ်းရောင်လိုလို အပြာလိုလို ဖြင့်မြင်ရမှာဖြစ်ပြီး ၊ အပူကြောင့် အချိန်ကြာကြာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ရပြီးသော Resistor များမှာမူ ပို၍ပင် အရောင်ဖတ်ရခက်လှပါသည်။ ထိုအခါ မျက်မြင် အတွေ့အကြုံ များဖြင့်သာ တန်ဖိုးအရောင်များကို ခန့်မှန်းပြီး တွက်ချက်သွားရမှာသာဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မြင်လည်း လေ့ကျင့်သင့်သလို ဖုန်း APK လည်း အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ 

Electronic Basic ( 1 - 4 ) တန်ဖိုးငယ်သော Resistor များတန်ဖိုးဖတ်ခြင်း

10 Ω အောက်ငယ်သော Resistor များကို တန်ဖိုးဖတ်ယူသည့်အခါတွင် တတိယအရစ်မြှောက်ဖော်ကိန်းနေရာသည် ရွှေရောင် နှင့် ငွေရောင် ဖြစ်နေတတ်ပေသည်။ ရွှေရောင်မြင်လျှင် ရှေ့မှ ရထားသော အုမ်းတန်ဖိုး ကို ၁၀ နှင့်စားပါ ငွေရောင် မြင်လျှင် ရှေ့မှ တန်ဖိုးကို ၁၀၀ နှင့်စားပါ ။

            နမူနာဖတ်ကြည့်ကြပါ

ညို နက် ရွှေ ရွှေ 1 0 ÷ 10 = 1.0 Ω (1 0 x 10^-1 = 1 Ω ± 5%)

ညို ပြာ ရွှေ ရွှေ 1 6 ÷ 10 = 1.6 Ω (1 6 x 10^-1 = 1.6 Ω ± 5%)

ဖြူ ညို ရွှေ ရွှေ 9 1 ÷ 10 = 9.1 Ω (9 1 x 10^-1 = 9.1 Ω ± 5%)

ပြာ နက် ငွေ ရွှေ 6 0 ÷ 100 = 0.6 Ω (6 0 x 10^-2 = 0.6 Ω ± 5%) ဖြစ်ကြမှာပါ။

ဝါ ရမ်း ရွှေ ရွှေ

            4 7 ÷ 10 = 4.7 Ω ± 5%

မြှောက်ဖော်ကိန်း သည် ရွှေရောင် ဖြစ်သောကြောင့် ရှေ့ တန်ဖိုး နှစ်ခုကို ၁၀ နှင့်စားပါ။

            4 7 x 10^-1 = 4.7 Ω ± 5%

စိမ်း နက် ငွေ ရွှေ

            5 0 ÷ 100 = 0.5 Ω ± 5%

မြှောက်ဖော်ကိန်း သည် ငွေရောင် ဖြစ်သောကြောင့် ရှေ့ တန်ဖိုး နှစ်ခုကို ၁၀၀ နှင့်စားပါ။

5 0 x 10^-2 = 0.5 Ω ± 5%

Electronic Basic ( 1 - 3 ) Resistor တန်ဖိုးဖတ်ခြင်း

                       Resistor သည် အီလက်ထရွန်းနစ် ပါတ်လမ်းများတွင် အသုံးအများဆုံးသော အခြေခံအီလက်ထရွန်းနစ် အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်ပါသည်။ ယင်း၏အဓိလုပ်ငန်းစဉ်မှာ Ampere ကိုအလိုရှိသလို လျော့ချရန် မိမိအလိုရှိရာ ဗို့အားကို ရရှိလာစေရန်ဖြစ်ကြောင်း ရှေ့ပိုင်းတွေ လေ့လာသိရှိခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါသည်။ 

ယင်းကိုထုတ်လုပ်သည့် အခါ Resistance ( R ) ကိုရရှိအောင် ထုတ်လုပ်ထားပါသည်။  Resistor များ၏ မျက်မြင် အရွယ်အစားသည် ပါဝါခံနိုင်မူပေါ်မူတည်နေပါသည်။  ဆိုလိုသည်မှာ ကိုယ်ထည် ပိုကြီးလျှင် Watt များများခံနိုင်သည် ။  သို့သော် အရွယ်အစားနှင့် Resistance မှာဆက်စပ်မှု့မရှိပေ။

Resistor ကို Ohm ယူနစ်ဖြင့် တိုင်းတာသည် Resistor တွင် Fix တန်ဖိုး မပြောင်းလဲနိုင်သော Resistor နှင့် Variable Resistor တန်ဖိုးပြောင်းလဲနိုင်သော Resistor ဟူ၍ နှစ်မျိုးသာရှိပေသည် ။ ၎င်းတို့သည် အရွယ်အစား သေးငယ်ကြသဖြင့် တန်ဖိုးကို အရောင်များဖြင့် ကိုယ်ထည်ပေါ်တွင်ဖော်ပြထားပြီး အရောင်ကိုဖတ်၍ တန်ဖိုးကို ပြန်တွက်ယူရပေသည် ။ 

တန်ဖိုးဖတ်နည်းမှာ ရွှေရောင်အား ဘယ်ခြမ်းတွင်ထား၍ စာဖတ်သကဲ့သို့ ညာမှ ဘက်သို့ ဖတ်ပေးရမှာဖြစ်ပါသည်။

(နက် ညို နီ မော် ဝါ စိမ်း ပြာ ရမ်း ခိုး ဖြူ) စသည့်ယင်းလင်္ကာလေးကိုကျက်ထားပေးပါ။

နက် - 0

ညို - 1

နီ - 2

မော် - 3

ဝါ - 4

စိမ်း - 5

ပြာ - 6

ရမ်း - 7

ခိုး - 8

ဖြူ - 9

            ယင်းအရောင် နံပါတ်များလေးကို အလွတ်မှတ်ထားပေးပါ။

အပြောင်းအလဲတန်ဖိုး (Tolerance)

ရွှေရောင်  +/- 5% ၊ ငွေရောင် +/- 10% ဟူ၍ မှတ်သားထားကြပါသည် ။ ရွှေငါးတကောင် ၊ ငွေတဆယ်ဟုလည်းမှတ်ကြသည်။ Resistor အရောင်ဖတ်နည်းမှာ ရွှေရောင်ကို ညာဘက်တွင်ထား၍ ဘယ်မှညာသို့ဖတ်ရမည်။ အရောင် ၄ ရစ်ပါ Resistor ကို တန်ဖိုးဖတ်မည်ဆိုပါက ဦးစွာ ပထမအရောင် သည် အုမ်းတန်ဖိုး ဒုတိယအရစ် သည် လည်း အုန်း တန်ဖိုး တတိယအရစ်သည် မြှောက်ဖော်ကိန်းဖြစ်၍ နောက်ဆုံး ရွှေရောင်သည် တန်ဖိုးပြောင်းလဲနိုင်ခြင်းဖြစ်ပါသည် ။  ရွှေရောင်သည် 5% ဖြစ်သောကြောင့်  100 Ω ရှိသော Resistor ဖြစ်ပါက အမှန်တကယ် အုန်း တန်ဖိုးသည် 95 Ohm မှာ 105 Ohm အတွင်းရှိနေပါသည်ဟုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။ 

Resistor များ၏ Resistance အုန်း တန်ဖိုးများကို တလုံးနှင့်တလုံး  တိတိကျကျ ရရှိဖို့ မည်သို့မျှ မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဖြစ်နိုင်ပါကလည်း တန်ဖိုး အလွန်ကြီးမြင့်သွားမှာ ဖြစ်ပါသည်။ ချွင်းချက်အနေဖြင့် Military Grade ( စစ်တပ်သုံး ) ပစ္စည်းများမှာတော့ Resistance တန်ဖိုး တိတိကျကျ ရနိုင်သော Resistor များကို ထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိများကိုယ်တိုင် တိတိကျကျ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် တန်ဖိုး တိကျသော Resistor များကို ရရှိနိုင်ပါသည် ။ အရပ်ဘက်မှာတော့ အပြောင်းအလဲတန်ဖိုးများဖြင့် Resistor များသာ ရရှိနိုင်မှာဖြစ်ပါသည်။ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ကိုယ်ပိုင်ထုတ်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်လိုပါက အခြေခံ ပညာရပ်များကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ကျွမ်းကျင်အောင် စနစ်တကျ သင်ယူလေ့ကျင့်ထားသင့်ပါသည် ။ 

            ပထမအရစ် နီသည် ၂ ၊ ဒုတိယအရစ် နီ သည် ၂ ပါပဲ ၊ တတိယအရစ်ကျတော့ မြှောက်ဖော်ကိန်းပါ ခက်ခက်ခဲခဲမစဉ်းစားပါနဲ့ မော် ဖြစ်၍ မော်သည် ၃ ဖြစ်ပါသည် ။ ထို့ကြောင့် ပထမအရစ်နှင် ဒုတိယအရစ် အရောင်ဖတ်၍ရသော တန်ဖိုး ၂ ၂ နောက်တွင် သုည ၃ လုံးဖြည့်ပေးလိုက်ရုံသာဖြစ်ပါတယ် ။ ဒါကြောင့် ၂၂ ၀၀၀ ဖြစ်လာမှာပါ ၁၀၀၀ သည် kilo ကိုကိုယ်စားပြု၍ ၁သန်းသည် Mega ဖြစ်ပါတယ် ။ သို့ကြောင့် ၂၂ ၀၀၀ အုမ်းကို ၁၀၀၀ ဖြင့်စား၍ k ဖြစ်အောင် ပြောင်းပစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် 22 000 / 1000 = 22 k ဖြစ်လာပါပြီ ပုံထဲတွင် နမူနာ Resistor ၆ လုံးကိုပြထားပါတယ် လေ့လာနိုင်မှာပါ ။

1000 = 1 k = kilo (k စာလုံးကို အသေးဖြင့်ရေးရမှာဖြစ်ပါသည်)

1 000 0000 = 1M = Mega (M စာလုံးကို အကြီးဖြင့်ရေးရပါမည်)

မော် မော် နက် ရွှေ

            3 3 + 0 = 33 Ω ± 5%         

 မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် 0 ဖြစ်၍ဘာမှမြှောက်ရန် မလိုပါ ။

            3 3 x 10⁰ = 33 Ω ± 5%

ညို နက် နက် ရွှေ

1 0 + 0 = 10 Ω ± 5%

မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် 0 ဖြစ်၍ဘာမှမြှောက်ရန် မလိုပါ ။

            1 0 x 10⁰ = 10 Ω ± 5%

ညို နက် နီ ရွှေ

            1 0 + 10 = 1000 Ω = 1k Ω ± 5%

မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် 2 ဖြစ်၍ သုည နှစ်လုံးတိုးပေးလိုက်ရုံသာဖြစ်ပါသည်။

            1 0 x 10² = 1000 Ω = 1k Ω ± 5%

နီ နက် ဝါ ရွှေ

            2 0 + 00 00 = 1000 Ω ± 5%

မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် 4 ဖြစ်၍ သုည လေးလုံးတိုးပေးလိုက်ရုံသာဖြစ်ပါသည်။

            2 0 x 10⁴ = 20 0000 Ω = 200k Ω ± 5%

ညို နက် စိမ်း ရွှေ

            1 0 + 00 000 = 1 000 000 Ω = 1M Ω ± 5%

မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် 5 ဖြစ်၍ သုည ငါးလုံးတိုးပေးလိုက်ရုံသာဖြစ်ပါသည်။

            1 0 x 10⁵ = 1 000 000 Ω = 1M Ω ± 5%

Resistor တန်ဖိုးဖတ်ခြင်း ဗီဒိယို

Electronic Basic ( 1 - 2 ) Fixed Resistor

            ပုံသေ Resistor များကို မည်သည့် ပုံစံမည်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် တည်ဆောက်ထားသည် ဖြစ်စေ၎င်း Resistor ၏ တန်ဖိုး သတ်မှတ်ချက်ကို အရောင် သတ်မှတ်ချက် (Color Code) ဖြင့်ဖေါ်ပြခြင်း နှင့် စာလုံးကိန်းဂဏန်းတို့ဖြင့် ဖေါ်ပြခြင်းဟူ၍ နှစ်မျိုးသာ မြင်တွေ့နိုင်မှာဖြစ်ပါသည်။

What is a Resistor?

              Resistor များနှင့်ပါတ်သက်၍ လေ့လာစရာများစွာ မကုန်ဆုံးနိုင်အောင် ရှိသော်လည်း Electronic Basic Course စာအုပ်ငယ်တွင်တော့ အခြေခံ အကြောင်းအရာများ ကို စာဖတ်သူ လျှပ်စစ်မိတ်ဆွေများ နားလည်စေရန် ဦးစားပေး၍ အခြေခံကျကျရှင်းပြနိုင်ရန် ကြိုးစား တင်ပြထားပါသည်။ 

Variable Resistor (တန်ဖိုးပြောင်းလဲနိုင်သော Resistor)

တန်ဖိုးပြောင်း ရီစစ္စတာများမှာ ( Volume control ) ကဲ့သို့သော အသံတိုးချဲ့ ပြုလုပ်နိုင်သော ကရိယာတခုအဖြစ် ဈေးကွက်အတွင်း အပြောများကြပါသည်။ Variable Resistor များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် Ampere လျော့ချခြင်း ၊ မြှင့်တင်ခြင်း ၊ Voltage တန်ဖိုးလျော့ချခြင်း မြှင့်တင်ခြင်း ၊ အလင်းအမှောင်များအား ကစားနိုင်ခြင်း ၊ အချို့ IC များအား မတူညီသော Voltage တန်ဖိုးပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြင့် ဆင်ဆာအဖြစ် အသုံးချနိုင်ခြင်း ၊ စသည်ဖြင့် မဆုံးနိုင်အောင် လုပ်ငန်း အများအပြားတွင် အသုံးပြုကြပါသည်။ အခုအခါတွင် မိမိတို့ ပါတ်ဝန်းကျင်ရှိ လျှပ်စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း အများအပြားတွင် Variable Resistor အများအပြားကိုထည့်သွင်း အသုံးချထားသော်လည်း Electronic နှင့် မပါတ်သက်သော မိတ်ဆွေများအနေဖြင့် သိရှိဖို့ခက်ပါသည်။

 ဉပမာအား ဖြင့် ကားတစီးကို ယခင်က လီဗာနင်းလိုက်သော် လီဗာကြိုးသည် ကာဗျူရေတာ သို့သွား၍ ဆီများများလွှတ်ပေးရန် ကြိုးဖြင့်ဆွဲလိုက်သော်လည်း ယခုခေတ်မှီကားများတွင် လီဗာသည် ကြိုးမဟုတ်တော့ပဲ Variable Resistor အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားပြီး လူမှ ကားမြန်မြန်သွားစေချင်၍ လီဗာကို နင်းလိုက်သောအခါ Resistance အပြောင်းအလဲကြောင့် ECU ဟုခေါ်သော အရပ်အခါ ကွန်ပြူတာ ဘောက်စ်တွင် တန်ဖိုးအပြောင်းအလဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဆီဖြန်းစနစ်ကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေခြင်းဖြင့် ၊ ကားအား အနှေးအမြန် ဖြစ်လာစေပါသည် ။  ကျတော်တို့ ငယ်ငယ်စဉ် ပညာသင်သားဘဝတုန်းက Resistor တွေအဖိုအမရှိတယ်ထင်ခဲ့ဘူးပါသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် + or - သတ်မှတ်ချက်မရှိချေ။

Variable Resistor အချို့ကို ပုံထဲတွင်တွေ့မြင်ရစဉ်။

Resistor များကို အရောင်အရစ်ပေါ်မူတည်၍ လေးရောင်အရစ် ၊ ငါးရောင်အရစ် ၊ ခြောက်ရောင်အရစ် ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲ ထားပါသေးသည်။ အခြေခံစတင် လေ့လာခါစ မိတ်ဆွေများအနေဖြင့် ၄ ရောင်အရစ် Resistor များမှနေ၍ စတင် လေ့လာကြည့်ကြဖို့ အကြုံပြုပါသည်။ 4 Band Resistor Color Code, 5 Band Resistor Code, 6 Band Resistor Code ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြပါသည်။

အခြေခံစာအုပ်ထဲတွင်တော့ 4 Band Resistor Color ဖတ်နည်းကိုသာ ထည့်သွင်းထားလျှင်လုံလောက်သဖြင့် 5 Band Resistor Color Code ဖတ်နည်း နှင့် 6 Band Color Code ဖတ်နည်းအား ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိပါ။ ဖတ်နည်းက မခက်ပါဘူး ။ 4 Band Resistor ကိုဖတ်တတ်လျှင် ၅ ရောင်အရစ် နှင့် ၆ ရောင်အရစ်ကို ဖတ်တတ်သွားမှာဖြစ်ပါသည်။

ဝပ်တန်ဖိုးမတူညီသော Resistor အမျိုးမျိုးကို ပုံထဲတွင်မြင်တွေ့ရမှာဖြစ်ပါသည်။

ဆရာရဲ (လျှပ်စစ်ကျောင်းသား) အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေဖြန့်ချီခဲ့ ပြီးသော Resistor and Its Applications စာအုပ်ငယ် အတွင်းတွင်မူ Resistor အကြောင်းများသာ သီးသန့် ရေးသားထားခြင်းကြောင့် Resistor နှင့် ပါတ်သက်သမျှ မျိုးစုံ အကြောင်းအရာ အစုံအလင်ကို အသေအချာ လေ့လာနိုင်မှာဖြစ်ပါသည်။

အခြေခံအားဖြင့် Resistor နှင့် ပါတ်သက်ပြီးမှတ်ရန် (၂) ချက်မှာ

1.     Resistance တန်ဖိုးကို ဖတ်ရှု့တတ်ရပါမည်။

2.     Watt တန်ဖိုးကို ဖတ်ရှု့တတ်ရပါမည်။